ابن البلخي

5

فارسنامه ابن بلخى ( فارسى )

بهره‌گيرى از فارسنامه ابن بلخى نويسندگان كتب تاريخ و جغرافيا از قرون هفتم و هشتم به بعد مخصوصا در زمينهء اطلاعات مربوط به فارس ، پيوسته اين فارسنامه ابن بلخى را در نظر داشته‌اند كه ذيلا به دو مورد اشاره مىشود : 1 . حمد الله مستوفى بخش فارس و شبانكاره كتاب نزهة القلوب خود را كلا از فارسنامه ابن بلخى گرفته است ، تا آنجا كه اين بخش به قول نيكلسن « در حقيقت رونويسى كوتاه و خلاصه شده از فارسنامه است ، كه دو قرن قبل از روزگار حمد الله نوشته شده است . . . » . ( ص 19 همين كتاب ) . 2 . ابو العباس احمد بن ابى الخير زركوب شيرازى مؤلّف شيراز نامه ( مقارن قرن هشتم تاليف شده است ) نيز از فارسنامه ابن بلخى به عبارات استفاده كرده است . چاپ‌هاى فارسنامه ابن بلخى فارسنامه ابن بلخى تا كنون چند بار به چاپ رسيده است : 1 . نخستين چاپ اين كتاب در خارج از ايران ، به همّت جى لسترنج و رينولد نيكلسن ، در كمبريج انگلستان ، در 200 صفحه متن و 32 صفحه فهرست ، صورت گرفته است . اساس اين چاپ بر دو نسخه خطى موجود در موزه بريتانيا و كتابخانه ملى پاريس است كه كار مقابله و مقايسه آن را جى لسترنج متخصّص نامدار جغرافياى اسلامى و مؤلف كتاب معتبر سرزمين‌هاى خلافت شرقى به انجام رسانيده بود كه در سال 1912 نابينا شد و نتوانست كار خود را براى چاپ آماده كند و در نتيجه رينولد نيكلسون كار او را با افزودن يك مقدمه و برخى حواشى و توضيحات ، تكميل كرد و در سال 1921 ميلادى برابر با 1339 هجرى قمرى در سلسله انتشارات اوقاف گيب به چاپ رسانيد . اين چاپ تا كنون چند بار در ايران به صورت افست و با حذف مقدمه انگليسى آن به طبع رسيده است و در حقيقت اساس همه چاپ‌هاى ديگرى است كه در ايران از اين اثر ، منتشر شده است . 2 . دومين چاپ فارسنامه به اهتمام سيد جلال الدين تهرانى در تهران با چاپ سربى و در 140 صفحه به ضميمه سالنامه‌يى به نام گاهنامه در سال 1313 شمسى برابر با 1353 قمرى منتشر شد .